A A A

ORIENTACJA W TERENIE

Turysta wędrujący pieszo najczęściej omija bardziej uczę- szczane szlaki komunikacyjne, gdyż najprzyjemniej jest cho- dzić traktami wiejskimi i ścieżkami. Często także trasa wę- drówki biec będzie po bezdrożach, polami i lasami. Dlatego też umiejętność orientowania się w terenie jest potrzebna każdemu piechurowi.
  • Bez kompasu

    Według słońca i zegarka. Poziomo trzymany zegarek ustawia się małą wskazówką w kierunku słońca i kąt zawarty między nią a cyfrą 12 na tarczy zegarka dzieli się dokładnie na pół (zapałką lub patyczkiem). Przedłużenie zapałki w kierunku słońca wskaże południe, w kierunku przeciwnym — północ (w godzinach przedpołudniowych dzielimy kąt przed cyfrą 12, a po południu po cyfrze 12). Według słońca. O godzinie 12°° należy wbić w ziemię pio- nowo kij. Kierunek cienia wskaże północ. Kierunek cienia o godz. 6°° wskazuje zachód, o godz. 9°° północny zachód, o godz. 15°° północny wschód, a godz. 18°° wschód. Według Gwiazdy Polarnej (patrz rys. 16). Wieczorem lub nocą trzeba odszukać Wielką Niedźwiedzicę zwaną także Wielkim Wozem. W odległości pięciu długości rozstawu tylnych „kół" gwiazdozbioru znajduje się Gwiazda Polarna, GWIAZDA POLARNA MAŁA NIEDŹWIEDZICA WIELKA NIEDŹWIEDZICA Rys. 15 wchodząca w skład mniejszego gwiazdozbioru Małej Nie dźwiedzicy, zwanej także Małym Wozem. Gdy stanie się twa rzą do Gwiazdy Polarnej to przed sobą ma się pn., za sobą pd Według przedmiotów terenowych. Kamienie i pnie drzew liściastych są porośnięte mchem od strony północnej. Korony samotnych drzew i krzaki bujniej rozwijają się w kierunku słońca — od strony południowej. Mrowiska leśne znajdują się prawie zawsze tuż obok pnia albo drzewa oddaloneg od innych i leżą niemal bez wyjątku po południowej jego stronie. Słoje drzew są zawsze szersze od południa. Zimą śnieg taje szybciej na stokach południowych, dłużej utrzy muje się na północnych. Orientowanie się za pomocą przed miotów terenowych to najmniej pewny sposób, dlateg też w tym przypadku należy wynik sprawdzić na kilku przy kładach.
  • Przy pomocy kompasu

    Najprościej można zorientować się w terenie (ustalić właściwy kierunek) przy pomocy kompasu lub busoli. Płasko trzymany na dłoni lub położony na ziemi kompas wskaże kierunek. Zgranie ciemnej części wskazówki (w niektórych kompasach cała ciemna wskazówka i części pokryte lśniącą masą) z na- pisem północ — wskaże kierunek północny i pozwoli ustalić pozostałe kierunki (przeciwny — południowy, na prawo — wschodni, na lewo — zachodni).
  • Przy pomocy mapy i kompasu

    Jeżeli posiadamy kompas i mapę łatwo ustalimy kierunek i miejsce naszego pobytu. Aby zorientować mapę wg kom pasu, należy umieścić go na mapie tak, aby linia „Pn—Pd pokrywała wschodnią lub zachodnią krawędź mapy, albo też linia „W—Z" przebiegała równolegle do któregokolwiek na pisu nazwy miejscowości na mapie. Napis „Pn" powinien wskazywać na górną krawędź mapy, z reguły jest to pół nocna strona terenu zamieszczonego na mapie. Następnie nie zmieniając położenia kompasu tak należy obracać mapą, az ciemny, północny koniec igły magnetycznej pokryje się z na pisem „Pn". Mapa jest już zorientowana. Należy tylko w dal szej kolejności, porównując obraz terenu i odpowiednie znaki na mapie, ustalić miejsce naszego pobytu.
  • Rady dla użytkowników busoli czy kompasu

    Każdy turysta posiadający w czasie wędrówki kompas lub busolę powinien wiedzieć, że: • Najprostszy sposób sprawdzenia czułości igły magnetycznej to kilkakrotne zbliżenie metalowego przedmiotu do tarczy z igłą. Gdy igła za każdym razem po chwilowym odchyleniu będzie wracała do swego pierwotnego położenia, to dowód że nie jest rozmagnesowana i wskazuje prawidłowo. • Należy unikać używania kompasu w czasie burzy. • Przez unieruchomienie igły magnetycznej w czasie przeno szenia i przerw w użytkowaniu kompasu zabezpiecza się igłę i przedłuża się okres jej sprawnego działania. • Przy korzystaniu z kompasu należy unikać opierania go o metalowe części wyposażenia osobistego i sprzętu, jak np klamra od pasa, lorneta, aparat fotograficzny, gdyż w takich przypadkach igła będzie działać nieprawidłowo. • Przed korzystaniem z kompasu w godzinach nocnych tarczę z igłą należy krótko naświetlić latarką.
  • Wędrówka według azymutu (magnetycznego)

    Azymut jest to kąt mierzony w stopniach (lub tysięcznych) zgodnie z ruchem wskazówek zegara od kierunku północy do kierunku marszu. Przy wędrówce wg azymutu konieczne jest więc posiadanie kompasu (lub busoli). Jak korzystać z kompasu, gdy na przykład zamierza się wę- drować wg azymutu 270°? Kolejno należy wykonać następujące czynności: • zgrać ciemną część igły magnetycznej z napisem „Pn"; • położyć przez środek tarczy kompasu zapałkę, tak aby po- kryła się z podziałką 270°; • nie zmieniając kierunkowego położenia kompasu należy podnieść go do oka"! popatrzeć, na jaki charakterystyczny przedmiot w oddali jest wycelowana zapałka (np.: budynek, wiatrak, drzewo itp.), • schować kompas i wędrować do tego przedmiotu, • po dojściu do tego pośredniego celu wszystkie czynności z kompasem wymienione w punktach 1, 2, 3, 4 powtórzyć i znowu wędrować do następnego, ustalonego przedmiotu aż do osiągnięcia celu wędrówki. Czynności z wyszukiwaniem celów są konieczne, gdyż poru szanie się, w czasie wędrówki, igły kompasu mogłoby utrudnić zachowanie właściwego kierunku i doprowadziłoby do zbo czenia z drogi, a tym samym spowodowałoby nietrafienie do celu. Dla ułatwienia podajemy, że azymut kierunku północy wy nosi 0°, wschodu — 90°, południa — 180°, a zachodu 270
  • Z mapą bez kompasu

    Chcąc zorientować mapę, w przypadku gdy nie posiadamy kompasu, należy odnaleźć w najbliższym terenie dwa charak terystyczne punkty stałe, np. skrzyżowanie dróg, wieżę koś- cielną, wzniesienie, a następnie poszukać tych punktów na mapie. Po odnalezieniu ich obraca się mapę do takiego po- łożenia, aż każdy z tych punktów terenowych zrówna się w jednej prostej linii z odpowiednim punktem na mapie. Przecięcie się dwóch linii na mapie będzie jednocześnie miej- scem naszego pobytu. Prostszym sposobem (gdy znajdujemy się obok drogi) będzie takie ustawienie mapy, aby kierunek drogi przedstawiony na mapie pokrył się z kierunkiem tej drogi w terenie. Należy uwzględnić przy tym charakterystyczne przedmioty terenowe, znajdujące się obok drogi — dla ustalenia właściwego kie- runku.