A A A

ORGANIZACJA I TECHNIKA WYCIECZKOWANIA

Mikrozaprawa turysty pieszego Uprawianie turystyki pieszej jak i innych form turystyki kwalifikowanej wymaga pewnego przygotowania i zaprawy. Wdrażanie do uprawiania tej dyscypliny powinno następo- wać systematycznie metodą stopniowania trudności. Dlatego też warto już wczesną wiosną przeprowadzić „mikrozaprawę", najlepiej w kilkuosobowym zespole. Szczególnie zaleca się ją młodym zespołom, a także kołom zakładowym PTTK, które zamierzają organizować dłuższe wędrówki czy obozy wę- drowne. A oto propozycja 7 kolejnych spotkań „mikrozaprawy" które należy przeprowadzić z udziałem doświadczonego turysty (przodownika turystyki pieszej lub organizatora turystyki). I — informacje co zabrać ze sobą na wycieczkę, pokaz pakowania plecaka lub ewentualnie wykonania drobnych usprawnień w wyposażeniu osobistym turysty. Spotkanie może odbyć się w lokalu lub w terenie. II — zapoznanie się z kompasem (busolą), pokaz orientacji mapy z kompasem, orientowanie mapy bez kompasu, czytanie mapy i porównywanie z terenem. Spotkanie może odbyć się częściowo w, lokalu, częściowo koniecznie w terenie. III — informacje o higienie wycieczkowania, pouczenie jak udzielać pierwszej pomocy na wycieczkach. Spotkanie może odbyć się w lokalu lub terenie. IV — 5-kilometrowa wędrówka piesza połączona z obser- wacją terenu, korzystaniem z kompasu i mapy. V — 10-kilometrowa wędrówka. Wyjazd pociągiem lub auto- busem do miejscowości oddalonej o 10 km od miejsca za- mieszkania i powrót pieszo ze zwiedzaniem znajdujących się po drodze ciekawych obiektów, ewentualnie odwrotnie: wę- drówka piesza i powrót pociągiem lub autobusem. VI — 10-kilometrowa wycieczka przez las, omówienie za- gadnień ochrony przyrody i ochrony przeciwpożarowej w lesie, gotowanie na kocherze (warniku) lub 2 różnych kuch- niach zbudowanych w terenie. VII — dwudniowa wycieczka piesza do miejsca położonego o 10 km od miejsca zamieszkania. Nocleg na biwaku i po- wrót nieco dłuższą (o 5 km) drogą. Trasa powinna mieć co najmniej 25 km. Podana tu „mikrozaprawa" ma oczy- wiście charakter przykładowy i może ulegać zmianom w za- leżności od potrzeb uczestników. Poszczególne spotkania mogą być łączone. Realizuje się wtedy w czasie ich trwa- nia szerszy program. Należy jednak uświadomić sobie, że przeprowadzenie zaprawy nawet w niepełnym zakresie umożliwi uczestnikom przyszłej wędrówki czy obozu zdo- bycie minimum kwalifikacji i odpowiedniej kondycji, a je- dnocześnie zachęci ich do zespołowego wędrowania.
  • Normy dzienne dla turystów pieszych

    Poprzednio wspomniano o konieczności właściwego zaplano- wania norm dziennych do przebycia przez turystów na dłuż- szych wędrówkach. Jest to ważna sprawa, jako że turyści z reguły będą obciążeni nieraz dość ciężkimi plecakami. Warto więc przed planowaniem trasy znać normy długości dziennych odcinków 1 obciążenia dla różnych grup wiekowych: wiek M—12 lat 13—14 lat 15—16 lat 16—18 lat 18—35 lat 35—45 lat odległość lO-r-12 km 12—15 km 15—18 km 18—20 km do 25 km do 15 km obciążenie 4 kg 5 kg 5 kg 8 kg 10 kg 5 kg do do do do do do Oczywiście normy te mogą być traktowane jako orientacyjne. Dochodzi tu przecież tak ważny czynnik jak sprawność fizycz- na i wytrzymałość, a także różnice płci. Zasadniczo jednak warto przyjąć podane wyżej normy jako maksymalne.
  • Organizacja i technika zawodów na orientację terenową

    Podobnie jak przy omawianiu organizacji i techniki rajdu, tak i w tym wypadku ograniczono się do kilku rad i wska- zówek. i — Yademeeum, 49 • Organizując zawody na orientacją terenową trzeba wybrać odpowiedni dla tego typu imprezy teren, o możliwie zróżni- cowanej rzeźbie i choć częściowo porośnięty lasem. Należy natomiast unikać przy wyborze terenu rejonów upraw leśnych, rezerwatów i pól uprawnych. • Unikać wytyczania tras w terenie niebezpiecznym, np. grzęzawiska, urwiska, zwalone drzewa. • Dostosować długość trasy i stopień trudności pokonywania przeszkód do wieku uczestników. • Zabezpieczyć w budynku stałym bazę dla sztabu zawodów z miejscem na odpoczynek i złożenie bagażu uczestników, a także na punkt sanitarny. • Zapewnić bezwzględnie obecność służby zdrowia (lekarza, pielęgniarki) zarówno na mecie jak i na trasach. • Uzyskać zezwolenie odpowiednich władz na przeprowa- dzenie imprezy na ich terenie (rada narodowa, nadleśnictwo itp.) oraz zawiadomić o zawodach terenową komendę Milicji Obywatelskiej. • Zaprosić do współpracy w zawodach jednostkę wojskową, a w razie braku takiej jednostki — terenowy oddział samo- obrony lub Ligi Obrony Kraju. Udział wymienionych jedno- stek zawsze ułatwi sprawne przeprowadzenie imprezy. • Ubezpieczyć od nieszczęśliwych wypadków wszystkich uczestników zawodów. • Opracować dokładny regulamin zawodów z jasno sprecy- zowanymi kryteriami współzawodnictwa. • Punkty kontrolne i wszystkie zmiany kierunków naniesione na karty z zadaniami muszą być zgodne z oznaczeniami na posiadanych przez zawodników mapach-szkicach. • Ogłosić wyniki i kolejność drużyn podczas uroczystości kończącej zawody, aby można było podsumować zawody w obecności zawodników już w terenie. Ocena całości w kie- rownictwie może odbyć się w późniejszym czasie. • Po zakończeniu zawodów pamiętać o likwidacji wszelkich .rekwizytów" w bazie, na trasach i w punktach kontrolnych. • W imprezach tego typu należy przestrzegać stosowania orientacyjnych norm długości tras dla poszczególnych grup wiekowych: włek 12—13 lat 14—16 lat 16—18 lat 18—25 lat 26—35 lat 35—40 lat powyżej 40 lat długość trasy 2— 3 km 4— 8 km 8—10 km 10—12 km 7—10 km 6— 8 km 5— 7 km
  • Organizacja i technika obozu wędrownego

    Poprzednio wspomniano już o walorach obozu wędrownego. Trzeba jednak raz jeszcze podkreślić, że dobra organizacja takiej imprezy pieszej to podstawowy warunek przyjemnego i poznawczego spędzenia urlopu czy wakacji, dlatego też nie żałujmy wysiłków na przygotowanie. Przy organizacji obozu wędrownego uwzględnia się te sa- me czynniki co przy organizacji wycieczek, tyle że zwie- lokrotnione czasem trwania i długością, a także różnorod- nością trasy. W każdym przypadku należy właściwie pla- nować odcinki dzienne wędrówki, przyjmując normy kilo- metrowe w zależności od wieku wędrujących (tabela na końcu rozdziału) i możliwości najsłabszego członka zespołu. W następnej dopiero kolejności należy dopasowywać odcinki dzienne do możliwości noclegowych. Jeśli te dwa podstawowe warunki będą ze sobą zgrane, wtedy obóz wędrowny będzie przyjemnością i aktywnym wypoczynkiem, a nie wyłącznie „wyczynem", mogącym przynieść szkodę dla zdrowia. Organizator obozu wędrownego powinien wiedzieć, że: • Przed wyruszeniem na wędrówkę należy zapoznać cały ze- spół wędrujący z planem wędrówki obozowej. • W kierownictwie obozu młodzieżowego powinny być co najmniej 2 osoby pełnoletnie, gdyż może zaistnieć potrzeba podzielenia w czasie wędrówki zespołu na dwie grupy. • Wszyscy uczestnicy obozu muszą być bezwzględnie ubez- pieczeni w PZU. • Należy już na zebraniu organizacyjnym wyznaczyć spo- śród uczestników funkcyjnych, np. kwatermistrza, skarbnika, sekretarza, sanitariusza itd., a także rozdzielić pomiędzy uczestników wspólny sprzęt. O Liczba uczestników obozu wędrownego nie powinna prze- kraczać 25 osób, najlepiej jednak wędruje się w grupie 15— —20-osobowej. • W czasie wędrówki zastępca kierownika obozu powinien iść na końcu zamykając kolumnę, która wędruje rzędem lub dwójkami. • Najprzyjemniej wędruje się bocznymi drogami i dróżkami, daje to pełniejszy obraz terenu i umożliwia lepszy kontakt z przyrodą. • Należy wędrować trasą dalszą, ale pewniejszą, co daje mniejsze ryzyko zabłądzenia i większą pewność dotarcia do miejsca biwaku czy zakwaterowania o planowanej porze. • Przed południem należy pokonać największą część normy dziennej (wymarsz około 8 godz.), aby mieć czas na wła- ściwe zakwaterowanie lub rozłożenie biwaku, a także ewen- tualnie wspólne zajęcia wieczorem (ognisko lub wieczornica). • W dni upalne i przy silnym nasłonecznieniu unikać wę- drówki w godzinach południowych. • W czasie marszu przestrzegać odpoczynków (50 min. mar- szu — 10 min. odpoczynku). • Miejsca na biwakach zostawiać w idealnym stanie (ślady zatarte, śmieci zakopane, ognisko wygaszone), podobnie po- stępować po noclegu w budynkach (zostawia się kwatery w porządku). ® Podczas wędrówki przez las zachować ciszę, aby nie pło- szyć jfAfierzyny (nie włączać tranzystorów). © Dbać o wysokokaloryczne pożywienie (na wędrówce za- potrzebowanie na kalorie jest wzmożone). • W celu uniknięcia braków w zaopatrzeniu i nie przecią- żania uczestników można część żywności (na przykład kon- serwy) wysłać do miejscowości, w której jest planowany biwak lub zamówić wcześniej żywność w miejscowej gminnej spółdzielni. • Na wędrownym obozie młodzieżowym należy dopilnować, łby młodzi turyści wysyłali do swoich rodzin listy (wido- kówki); warto aby rodzice wiedzieli, gdzie wędrują ich dzieci, jak poznają kraj i jak się czują na obozie.
  • Organizacja i technika rajdu pieszego

    Rozmiary „Vademecum" nie pozwalają na szczegółowe potrak- towanie spraw organizacji i techniki rajdu i z tego względu ograniczono się do garści rad i uwag dla ewent. organizato- rów rajdów. • Rajd należy prowadzić trasami o ciekawych dla turystów szlakach z atrakcyjnymi i możliwie różnorodnymi obiektami. • Zadania rajdowe dla drużyn powinny być bezwzględnie powiązane z głównym hasłem imprezy, jeśli więc jest to rajd pod hasłem .Szlakami chwały oręża polskiego" — trasy jego biec muszą przez pola walk i miejsca starć zbrojnych. Jeśli natomiast impreza ma w haśle nazwisko wybitnej po- staci, np. Mikołaja Kopernika, to trasy powinny uwzględniać miejsca związane ze słynnym astronomem. Na każdym rajdzie trasa powinna w miarę możności prowadzić przez miejsca pamięci narodowej. • Długość tras i rodzaj zadań zawsze dostosowuje się do grup wiekowych i poziomu uczestników. Należy odrębnie or- ganizować trasy młodzieżowe, a także wydzielać kwatery i miejsca biwakowe, przeznaczone wyłącznie dla zespołów młodzieżowych. • W celu uniknięcia tłoku, na większych imprezach i przy dużej liczbie uczestników, przestrzega się, by na jednej trasie nie wędrowało więcej niż 10 drużyn i to w odstępach co naj- mniej 10-minutowych. Lepiej wyznaczyć dodatkową trasę i uniknąć pochodu uczestników drużyna za drużyną. • Trudniejsze trasy należy oznakować, szczególnie dla mniej wyrobionych zespołów, aby nikt się nie pogubił. • Każdy rajd powinien mieć jasny i zrozumiały dla wszyst- kich regulamin, uwzględniający współzawodnictwo rajdowe. • Do rajdu dopuszcza się wyłącznie zdrowych uczestników, z których każdy musi być bezwzględnie ubezpieczony od nieszczęśliwych wpadków. Należy zapewnić na trasach obec- ność służby zdrowia (pielęgniarki, lekarza), a na mecie: ko- niecznie obecność lekarza. Nie dopuszcza się do udziału w raj- dzie drużyn bez podręcznych apteczek. • Każdy rajd kończy się na mecie wspólną imprezą tury- styczną (ognisko, apel itp.), należy więc przygotować pa- miątki rajdowe (dyplomy, znaczki lub proporczyki) dla uczest- ników i zespołów. • Jeśli pogoda nie dopisuje (ciągły deszcz, zimno), lepiej imprezę skrócić, niż narażać zdrowie uczestników. • W tzw. rajdzie na raty, w którym z reguły nie ma sędziów, na trasach, ocenia się zespoły biorąc pod uwagę: — odbycie wszystkich zaplanowanych wycieczek rajdowych, — jakość zrealizowania zadań programowych, — formę, jakość i terminowość złożenia sprawozdań z wy- cieczek, — frekwencję w zespole rajdowym na wszystkich wyciecz- kach.
  • Przygotowanie wycieczki

    Punktem wyjścia przy planowaniu każdej wycieczki jest określenie jej celu, co rzutuje na dalsze przygotowania. Trzeba więc zastanowić się i podjąć decyzję czy zamierza się poznać nowe tereny wędrując w nieznane strony, czy tylko wypocząć i oderwać się od miasta i pracy zawodo- wej spędzając czas na łonie przyrody. Trzeba także ustalić liczbę uczestników i rozstrzygnąć czy trasa wędrówki ma biec łatwym, już wyznakowanym szlakiem, czy trud- niejszym, ale dającym więcej wrażeń poznawczych; uzgodnić jakie obiekty budzą największe zainteresowanie uczestni- ków: stara architektura, ciekawe ośrodki tradycyjnej kul- tury ludowej, nowe budownictwo itp. Po ustaleniu celu wycieczki, przystępuje się do zaplano- wania i opracowania trasy możliwie jak najbardziej szcze- gółowo, uwzględniając odcinki dzienne do pokonania pie- szo, środki lokomocji, miejsca posiłków i sposób żywienia się (we własnym zakresie, schroniskach, gospodach), czas na zwiedzanie zabytków, po ustaleniu godziny otwarcia obiektu, który zamierza się zwiedzić (np. muzea), oraz dłuższe postoje w tych miejscach, gdzie znajdują się cie- kawsze obiekty do zwiedzenia. Przy opracowywaniu planu trasy należy bezwzględnie ko- rzystać z dostępnej mapy i przewodników z opisami kra- joznawczymi, aby w czasie pobytu w terenie nie pominąć obiektów godnych zobaczenia czy też tych, które uczestni- ków wędrówki specjalnie interesują. Należy także uwzglę- dnić możliwość zdobywania przez uczestników odznak tu- rystyki pieszej (patrz rozdział pt. „Odznaki turystyczne"). Ważnym elementem przygotowania wycieczki jest dobór właściwego ubrania i odpowiednie wyposażenie (patrz roz- dział pt. „Ekwipunek turysty i sprzęt biwakowy").