THIWE

Grecja » THIWE

THIWE (Teby, Thebai, Theves) stanowiły w starożytności główne miasto Beocji. Mitycznym ich założycielem był Kadmos, syn Age- nora króla Fenicji, który szukając porwanej przez Zeusa siostry Europy, przybył do Grecji i za radą wyroczni delfickiej założył to beockie miasto. Wokół dziejów jego potomków, Labdakidów, osnuty jest cykl tragicznych mitów, z centralną postacią Edypem, synem Lajosa (znana tragedia Sofoklesa Król Edyp). Kontynuacją historii Edypa jest legenda o wyprawie Siedmiu przeciw Tebom, spowodowana rywalizacją Eteoklesa i Polinejkosa, synów Edypa (treść słynnej tragedii Ajschylosa Siedmiu przeciw Tebom).

Teby były z całą pewnością ważnym ośrodkiem już w okresie mykeńskim. W czasach późniejszych było to miasto dążące do hegemonii nad całą Beocją i walczące z Atenami (lata 461 446 p.n.e.). Plany hegemonii Teby zrealizowały organizując znany już w V w. p.n.e. Związek Beocki, który przeżył renesans w IV w. p.n.e. pod kierownictwem Epaminondasa i Pelopidasa, zapewniając Tebom krótkotrwałą hegemonię w całej Grecji. Zburzone w 336 r. p.n.e. przez Aleksandra Wielkiego i odbudowane w 20 lat później, nie osiągnęły już poprzedniej świetności.

Pozostałości z okresu mykeńskiego to ruiny pałacu na akropolu (Kadmeia). Również z budowli średniowiecznych zachowały się tylko fragmentaryczne ruiny. Warte obejrzenia jest muzeum zawierające przedmioty pochodzące m.in. z wykopalisk w Tebach.

Po zwiedzeniu Teb warto po drodze obejrzeć ELEUTHERAI i ruiny starożytnych PLATEI (Plateós), słynnych z bitwy, w której Grecy pokonali Persów w 479 r. p.n.e. 18 km na południowy zachód o Teb znajdują się THESPl£ (Thespiai, Thespies), ojczyzna słynnej kurtyzany Fryne, gdzie godne zobaczenia są ruiny akropolu w pobliskiej Askrze (Askra, ziemia rodzinna poety z VIII/ VII w. p.n.e., Hezjoda) oraz pozostałości starożytnej świątyni Muz. W kierunku północno-zachodnim od Teb są ruiny starożytnej AKRAIFIAI (Akraifia, Akraphiai), a u stóp góry Pelagia ruiny świątyni Apollina - PTOION. Z Teb można dojechać na tereny Attyki drogą do Elevsisalbo też wrócić do autostrady E 92.

W tej części Grecji Środkowej godne zwiedzenia są, jadąc z Liwadii w kierunku zachodnim szosą do ITEI (niewielkiego ok 3 tys. mieszkańców, masteczka portowego, do którego przybija prom z Aigion), jeszcze Osios Lukśis, a następnie Delfi i Amfisa. Aby obejrzeć, klasztor OSIOS LUKAS (Hosios Loukas) trzeba z szosy prowadzącej z Liwadii do Delf i Itei zboczyć w lewo (na południe) w kierunku Distomon, skąd jest 8 km do klasztoru. Budowla pochodzi z XI w. i nosi imię znanego miejscowego eremity Łukasza Stirioty, zmarłego ok. 950 r. W zespole klasztornym godnym uwagi jest kościół Św. Łukasza, którego wystrój wnętrza należy do najwspanialszych zabytków sztuki bizantyńskiej. Na kopule przedstawienie Pantokratora w otoczeniu czterech archaniołów (Michał, Gabriel, Rafael i Uriel) należy do klasycznych tematów i zarazem największych osiągnięć mozaiki bizantyńskiej. Drugi kościół, Matki Boskiej (Theotokos), jest doskonałym przykładem architektury sakralnej Bizancjum (budowla na planie krzyża z kopułą).