SPARTA

Grecja » SPARTA

SPARTA była w starożytności największą potęgą Peloponezu. Państwo to nazywano też Lacedemonem (Lakedaimon), a jego władcą u Homera był mąż uprowadzonej przez Parysa do Troi, Heleny - Menelaus. Oficjalną nazwą Sparty w czasach historycznych stało się określenie „polis Lacedemończyków". Początki dziejów Sparty sięgają pierwszych osad doryckich w dolinie Eurotasu. Te niegdyś odrębne wioski ok. XI w. uległy zjednoczeniu, CO Umożliwiło im ekspansję na tereny pobliższe i podbój całej Lakonii, a następnie Messenii. Ta ostatnia została przyłączona do Sparty w VIII w., a jej ludność obrócono w niewolę, tworząc z niej poddanych pracujących na ziemi należącej do Spartan (heloci).

Ustrój państwowy wykształcił się ostatecznie w ciągu VIII-VII w. p.n.e. Według tradycji greckiej twórcą jego był na poły mityczny Likurg, którego prawa miały obowiązywać w Sparcie przez cały czas istnienia państwa. Na czele Sparty stali dwaj królowie pochodzący z dwóch rodów - Agiadów i Eurypontydów. W praktyce jednak kontrolę nad całością spraw politycznych sprawowało 5 obieranych na rok urzędników (eforów Zgromadzenie (obejmujące wszystkich pełnoprawnych Spartan), zwane apella, nie odgrywało większej roli, a oprócz eforów rządy sprawowała Rada Starszych (Geruzja). Poza 2 królami wchodziło w jej skład 28 członków wybranych na zgromadzeniu dożywotnio przez aklamację. Członkiem Geruzji można było zostać dopiero po ukończeniu 60 lat.

Pełnoprawnym obywatelem było się z urodzenia, ale oprócz tego warunkiem nabycia pełnych praw Spartiaty było przejście przez system wychowania spartańskiego, a następnie uczestnictwo we wspólnym życiu i stałym szkoleniu wojskowym całej męskiej ludności (syssitia, andreia, fiditia). Każdy obywatel należał do określonej grupy mężczyzn, odbywających stałe regularne spotkania. Poza Spartanami w skład ludności państwa wchodzili heloci o pozycji zbliżonej do niewolników oraz periojkowie - ludność okolicznych miast uważana za Lacedemończyków i przez to obowiązana do służby wojskowej, ale pozbawiona praw politycznych.