SALONIKI

Grecja » SALONIKI

Trzecie pod względem wielkości miasto Grecji, ważny port ośrodek handlu i przemysłu. Nazwa pochodzi od imienia żony władcy macedońskiego, Kassandra, założyciela miasta w 315 r.p.n.e. W okresie rzymskim była to stolica prowincji macedońskiej zawdzięczająca swój rozwój i znaczenie także położeniu przy trasie wiodącej z Bizancjum do Italii, a przez to łączącej prowincje azjatyckie z Zachodem (Via Egnatia). Przedłużeniem świetności z okresu rzymskiego była epoka bizantyńska. Mimo częstych najazdów i wojen na tym terenie, miasto stało się głównym portem w tej części basenu Morza Egejskiego, a także żywym ośrodkiem kulturalnym i naukowym. Przez krótki okres istnienia Cesarstwa Łacińskiego Saloniki stały się ośrodkiem królestwa Bonifacego de Montferrat (1205-1222). Po upadku łacińskich krzyżowców wróciły znów do Cesarstwa Bizantyńskiego, będąc przede wszystkim centrum nauki i teologii bizantyńskiej. Turcy zdobyli miasto w 1430 r. W okresie panowania tureckiego Saloniki próbowały odzyskać niepodległość przez szukanie pomocy Wenecji, zwłaszcza w XVI stuleciu, ale już następny wiek przyniósł zmierzch dawnej świetności także z powodu znacznego osłabienia ich weneckiego sojusznika. Do Grecji miasto wróciło dopiero w 1912 r.

We wschodniej części miasta znajdują się resztki fortyfikacji miejskich wzniesionych w XV w. przez Wenecjan, a wśród nich słvnna Biała Wieża (Lefkós Pirgos). nazywana też Krwawą Wieżą od masakry tureckiej w XIX w. za sułtana Mahmeda. W tej samej części miasta, niedaleko Akademii Pedagogicznej, przy ulicy Odós znajduje się Muzeum Archeologiczne (Archeojiku Musiu), istniejące od 1960 r. Zbiory muzeum to przede wszystkim obiekty znalezione w Macedonii, pochodzące głównie z okresu rzymskiego. Przy Odós Egnatia (nazwa ulicy taka sama, jak nazwa dawnego szlaku rzymskiego) stoi pochodzący z 305 r. n.e. Luk Galeriusza (Pili Galeri), wzniesiony przez cesarza dla upamiętnienia zwycięstwa nad Persami. Z dawnego pałacu Galeriusza zachowały Się wyłącznie ślady archeologiczne.

Na północ od łuku położony jest kościół Św. Jerzego. Budowla ta, pierwotnie przeznaczona na mauzoleum cesarza Galeriusza, została przez jego następcę zamieniona na kościół chrześcijański W kierunku zachodnio-południowym, u zbiegu ulic Hagias Sofias, Prigipos Nikolau i Pavlou Mela, znajduje się wspaniała Bazylika Świętej Zofii (Ajia Sofia) z VIII w., budowla reprezentatywna dla sakralnej architektury bizantyńskiej, z interesującymi mozaikami, m.in. Wniebowstąpienie Pańskie, bardziej na północ, również bizantyński, pierwotnie budowany w V w., kościół Ajia ParasKevi (Akheiropoietos).

Do zabytków kultury bizantyńskiej należą również mały kościół Panajia Chalkeon (XI w.) i bazylika Demetriosa (Ajios Dimitrios) z V w., wybudowana w miejscu męczeńskiej śmierci świętego w czasie prześladowań chrześcijan za cesarza Galeriusza. Bazylika ta, zrekonstruowana po zniszczeniu w 1917 r„ jest najwspanialszym i najbardziej imponującym zabytkiem architektury bizantyńskiej w Salonikach. Jej długość wynosi 43,5 a szerokość 33 m Katarzyny można Dwunastu Apostołów (Dodeka fipi ku XIV w. przez patriarchę Konstantynopola" późnobizantyńskim.