Początki ceramiki kreteńskiej

Grecja » Początki ceramiki kreteńskiej

Początki ceramiki kreteńskiej (zwanej czasem, po-dobnie jak cała sztuka z Krety, minojską) sięgają pierwszych stuleci II tysiąclecia. Najstarsze wazy w tzw. stylu kamares (od nazwy groty Kamares, skąd pochodzą znaleziska) sięgają lat ok. 1900-1700 p.n.e. Malarstwo wazowe tego okresu stosowało 2 kolory, dość prosty ornament i liczne motywy roślinne. Czasy późniejsze (mówi się często o stylu naturalistycznym w okresie ok. 1700-1450 p.n.e.) charakteryzuje częste przedstawianie na wazach okazów fauny morskiej. Od połowy XV w. p.n.e. występuje w malarstwie kreteńskim, jak i w całej sztuce, tendencja do pewnego schematyzmu (tzw. styl pałacowy w malarstwie).

Malarstwu towarzyszyły też inne formy plastyczne. Mamy dziś sporo posążków i niewielkich figurek przedstawiających bóstwa kobiece (słynny motyw „bogini z wężami"). Jeden z najsłynniejszych zabytków tej gałęzi sztuki to posążek wyobrażający właśnie boginię z wężami, wykonany ze złota i kości słoniowej. Figurka ma 17 cm wysokości, postać kobieca jest ubrana, z nakryciem głowy, przedstawiona statycznie i najpewniej w pozie oznaczeniu sakralnym (dziś zabytek ten znajduje się w muzeum w Bostonie, ale liczne podobne można spotkać w muzeach greckich). Być może istniała też na Krecie rzeźba monumentalna, nie dotrwała jednak do naszych czasów (materiałem było prawdopodobnie drewno, stosowane też w architekturze).

Sztuka z innych wysp (cykladzka) jest reprezentowana przede wszystkim przez niewielkie figurki z marmuru (prawdopodobnie były to przedmioty kultu) o wysokości dochodzącej do 70 cm. Zabytki te pochodzą z okresu ok. 3000 lat p.n.e. do ok. 1900 p.n.e. Ważne ośrodki tej sztuki to Melos, Syros, Amorgos i Thera.

O właściwej twórczości artystycznej na terenie Grecji lądowej można mówić dopiero od momentu powstania kultury mykeńskiej (tzn. od ok. 1600 p.n.e ). Największe osiągnięcie sztuki tego okresu to przede wszystkim architektura. Powstały wtedy warowne pałace w Tirynsie i Mykenach z charakterystyczną wielką salą pośrodku budynku (megaron). W sali tej znajdowało się palenisko otoczone 4 kolumnami. Do osiągnięć architektury mykeńskiej należy też zaliczyć budownictwo sakralne - budowano wtedy wspaniałe grobowce dla władców i dostojników państwowych. W pałacach występowało też malarstwo ścienne, pozostające pod wyraźnym wpływem malarstwa kreteńskiego. Zabytkiem rzeźby monumentalnej jest słynna Brama Lwów z Myken.

Wysoki poziom artystyczny reprezentowały też liczne luksusowe przedmioty użytkowe znalezione głównie właśnie we wspomnianych grobowcach mykeńskich. Są to naczynia ze złota, starannie zdobiona broń i złote maski pośmiertne. Ceramika również naśladuje często wzory kreteńskie, ale u schyłku okresu mykeńskiego pojawiają się nowe tendencje - wyobrażenia zwierząt i ludzi z geometryzowanym często rysunkiem sylwetki.