MISTRA

Grecja » MISTRA

Szczególnie godna zwiedzania jest MISTRA (Misträs), usytuowana o 6 km na zachód od Sparty. Jej początki sięgają właściwie epoki Cesarstwa Łacińskiego. Władca Achai, Guilaume II de Villehardouin, wybudował tu w 1249 r. zamek zwany Myzithra. W 1262 r. Mistra wróciła w obręb Bizancjum i stała się stolicą prowincji Morei. Od 1348 r. była ona siedzibą niezależnych władców (despotów) Peloponezu, aby w 1383 r. zostać ośrodkiem Paleologów, którzy podejmowali z Mistry próby opanowania całego Peloponezu (Morea), a nawet całej Grecji. Już jednak w 1446 r. Turcy podporządkowali sobie despotę Mistry, a w 1460 r. ostatecznie ją zdobyli i włączyli do swego państwa. W latach 1687-1715 usadowili się tu Wenecjanie, a potem znowu Turcy. W Grecji niepodległej Mistra szybko straciła znaczenie na rzecz nowej, XIX-wiecznej Sparty, i przestała być zamieszkanym ośrodkiem. Stała się za to świetnie zachowanym w terenie swoistym muzeum architektury i sztuki bizantyńskiej i tę rolę pełni do dziś, przyciągając poza turystami także zawodowych badaczy.

Obejście całej Mistry wymaga pół dnia, tak ze względu na znaczenie obiektów, jak i na warunki terenowe (wzniesienie). Wchodząc od dołu, wkraczamy bezpośrednio po przejściu przez linię umocnień zewnętrznych na teren kościołów i klasztorów (jest to tzw. „dolne miasto"). W odległości ok. 500 m napotykamy dawną katedrę bizantyńską - Metropolis (pod wezwaniem Św. Demetriosa). Została wzniesiona w początkach XIV w., a dowana w wieku XV. Wystrój wewnętrzny pochodzi z XIV w. W malowidłach widzi się twórczość artystów wych (święci i męczennicy na ścianie wschodniej) oi szkoły kreteńskiej (sceny z życia Jezusa). Rzeźby dekor ciół pochodzą z różnych okresów. W kościele znajduje się niewielkie muzeum (czynne 13.30-19.30), posiadając sztuki sakralnej.

Nieco wyżej, w sąsiedztwie Metropolis, znajduje sit Evangelistria (XIV-XV w.) otoczony cmentarzem. Dalej położony jest klasztor Brontochion z dwoma największymi kościołami Mistry - Aji i Thódorii Odijitria (Afendikó). Pierwszy z tych kościołów pochodzi z końca XIII w., drugi z pierwszej połowy XIV w. Kościół Odijitria to jeden z najwspanialszych zabytków budownictwa sakralnego Bizancjum, wyraźnie rywalizujący z osiągnięciami architektury bizantyńskiego Konstantynopola. Jest to wielka budowla na planie krzyża z 5 kopułami, lecz wnętrze stanowi trójnawową bazylikę. Również na zewnątrz spotyka się niespodzianki w postaci dodatkowych elementów zakłócających generalny plan budynku. Freski wewnątrz mają za temat motywy hagiograficzne bądź sceny z Ewangelii. W części północno- wschodniej kościoła znajdowała się kaplica cmentarna z grobowcem Pachomiusa i drugim - Teodora Paleologa.

Droga w górę prowadzi do Pantanassy. Jest to wspaniały kościół z XV w. (ufundowany przez Jana Frangopoulosa, ministra despoty Konstantyna Dragatzesa). Pod względem architektonicznym wzorowany jest na kościele Odijitria. Bogaty wystrój wnętrza (rzeźby i freski) pochodzi z XV-XVIII w. Za Pantanassą wchodzi się na teren ,,górnego miasta", gdzie pierwszym zespołem budowli jest Pałac Despotów. Prawdopodobnie skrzydło wschodnie, a ściślej, jego południowa część pochodzi jeszcze z epoki pierwszych łacińskich władców Mistry. Podstawowa część zespołu pałacowego jest jednak późniejsza (XIV w.).

Nad „górnym miastem" dominuje budynek kościoła Św. Zofii (Ajia Sofia), pełnił on funkcję kościoła pałacowego. Pochodzi z połowy XIV w. Wyżej położona była warownia (kastro), dziś budowla bizantyńsko-turecka, a pierwotnie twierdza wzniesiona przez pierwszego łacińskiego władcę Mistry. Po zwiedzeniu twierdzy można udać się do klasztoru Periwleptos z XIV w. W kościele znajdują się znakomite freski uważane za szczytowe osiągnięcia sztuki bizantyńskiej okresu Paleologów.