LERNI

Grecja » LERNI

LERNI (Lema) leży o 10 km od Argos (drogą do Tripoli) przy dzisiejszej osadzie MILI (Myloi, Miloi). Jest to jedno z najważniejszych w Grecji stanowisk archeologicznych o olbrzymim znaczeniu dla poznania najwcześniejszej historii Grecji. Odkrycia archeologów amerykańskich w ostatnich latach przyniosły odsłonięcie osadnictwa jeszcze z okresu przedgreckiego - a mianowicie z III tysiąclecia p.n.e. Była to osada zamieszkana i rozwijająca się od okresu neolitycznego. Z epoki następnej (okres wczesno- helladzki) pochodzą ślady ufortyfikowanego miasta z imponującym pałacem władcy. Stanowiła ona ważny ośrodek cywilizacji ludów anatolijskich (patrz: „Rys historyczny" - str. 12) na Peloponezie. W pozostałościach budowli pałacowej z tego okresu znaleziono terakotowe dachówki i stąd nazwa tego budynku - „dom pod dachówkami". Jest to jedyny z terenu Grecji właściwej typ budowli ludów anatolijskich, znany nam z terenów Krety (słynne pałace). Lerna została zniszczona jeszcze w okresie wczesnohelladzkim i nie stała się ośrodkiem osadnictwa greckiego.

W odległości 9 km od Argos drogą do Nśfplio znajduje się TIRYNS - następny obok Argos ośrodek cywilizacji mykeńskiej na tym terenie. Znany, podobnie jak i Argos, już z mitologii, był Tiryns w II tysiącleciu p.n.e. jednym z najważniejszych centrów cywilizacji mykeńskiej. Politycznie podlegał prawdopodobnie Mykenom. Po najeździe Dorów stał się ośrodkiem niezależnym od doryckiego Argos i skupiając przeddorycką ludność Argolidy próbował przeciwstawić się jego hegemonii. Do 468 r. p.n.e. zachował Tiryns status niezależnej polis, a następnie został podporządkowany (podobnie jak i Mykeny) potężnemu Argos. Od tego czasu miasto utraciło wszelkie znaczenie. Prace archeologiczne rozpoczął tu w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku słynny odkrywca Troi i Myken Schliemann. Zachowane obiekty kultury mykeńskiej w Tirynsie pochodzą z XIV w. p.n.e W tym okresie znajdowała się tu warownia położona na nie - wielkim wzniesieniu. Największe wrażenie robią pozostałości fortyfikacji - słynne mury cyklopie, których grubość dochodzi miejscami do kilkunastu metrów. Pierwotnie obwarowywały one tylko zabudowania pałacowe na szczycie wzgórza, a przebudowane w XIII w. p.n.e. ujęły także plac na zboczu północnym, gdzie znajdowały się domy mieszkalne. Plac ten pełnił najprawdopodobniej (po ujęciu linią umocnień) rolę miejsca schronieniaokolicznej ludności. Zmiany w systemie obwarowań świadczą wyraźnie o zagrożeniu ludności osad mykeńskich w XIII w. p.n.e. Być może, zagrożenie to wywołały pierwsze najazdy Dorów, przed którymi zresztą cywilizacja ta nie zdołała się obronić. Zbudowane z wielkich głazów mury mieszczą w odcinku południowym komory służące jako magazyny.

Do zabudowań pałacowych prowadziła brama (główne wejście od strony wschodniej), za którą znajdował się pierwszy dziedziniec wewnętrzny z podcieniami kolumnowymi. Z pierwszego dziedzińca wewnętrznego na drugi wchodziło się przez specjalną budowlę bramową - propylon. Propylon wzniesiono również przy przejściu z drugiego dziedzińca na dziedziniec perystylowy przed megaronem. Na tym dziedzińcu znajdował się ołtarz ofiarny. Megaron stanowił centralną część zespołu pałacowego. Była to wielka sala władcy ze ścianami ozdobionymi malowidłami i podłogą wykonaną z płyt alabastrowych i kolorowego stiuku. Wewnątrz megaronu urządzone było palenisko pomiędzy czterema kolumnami podtrzymującymi strop.

Sam megaron składał się z 3 części, z których centralną i naj-ważniejszą stanowiła prostokątna sala o wymiarach 11,8 x 9,8 m. Równolegle do ścian wielkiego megaronu stały 2 mniejsze, a wokół tego centralnego punktu były skupione pozostałe zabudowania o nie zawsze dziś dla nas jasnym przeznaczeniu. W okolicy Tirynsu znajdują się też 2 warte obejrzenia kościoły bizantyńskie - Panajia w MERBAKA (XII w.) i kościół Zbawiciela w PŁATANIU. Warto też zobaczyć inne wykopaliska z okresu mykeńskiego (DENDRA). 3 km od Tirynsu leży NAFPLIO (Nauplion, Nauplia). W starożytności nigdy nie był to ośrodek mogący się równać z Argos czy Spartą. W okresie klasycznym Nafplio, podporządkowane Argos, stanowiło jego port położony dogodnie w spokojnej zatoce. W okresie rzymskim miasto było zrujnowane i nie miało żadnego znaczenia. Również w średniowieczu nie odgrywało większej roli. Stało się słynnym dopiero w XIX w. jako ośrodek ruchu niepodległościowego i powstania narodowego przeciw Turkom (1822-1827). Nafplio został pierwszą stolicą odrodzonego państwa greckiego (pełniło tę rolę w latach 1829-1834).