Dzisiejszy stan Akropolu

Grecja » Dzisiejszy stan Akropolu

Dzisiejszy stan Akropolu został odsłonięty dzięki pracom prowadzonym dopiero w Grecji niepodległej XIX w., a starożytna zabudowa była uprzednio zmieniona przez fortyfikacje tureckie i pewne przebudowy średniowieczne.

Same Propyleje to monumentalna brama Akropolu wystawiona pierwotnie w VI w. p.n.e. przez tyrana Aten, Pizystrata. Obecna budowla pochodzi z V w. p.n.e., z okresu rozbudowy Aten za Peryklesa. Wzniesiona była w latach 437-432 p.n.e. z marmuru z przybraniem dolnych partii błękitnym kamieniem z Eleusis. Składała się z korpusu centralnego i dwóch skrzydeł bocznych (północne i południowe).

Budynek centralny rozpoczyna się portykiem zachodnim (za-chowało się 6 kolumn). Cały korpus przedzielony jest głównym przejściem na 2 części. Przejście to stanowi początek Drogi Świętej. Budowlę kończył portyk wschodni symetryczny do zachodniego, oddzielony murem od głównego korpusu budowli.

Z 2 skrzydeł Propylejów lepiej zachowane jest północne, mieszczące w starożytności Pinakotekę z obrazami mistrzów malarstwa antycznego. Skrzydło południowe, sąsiadujące ze świątynią Ateny Nike, było mniejsze, być może dlatego, że plany budowy Akropolu nie zostały zrealizowane w pełni z powodu wybuchu wojny peloponeskiej. Po przejściu przez Propyleje wchodziło się na taras, na którym znajdowało się wiele sanktuariów bóstw, posągów i pomników. Nad całą tą zabudową dominował Partenon, a po lewej stronie (idąc Drogą Świętą od Propylejów) zwracał uwagę Erechtejon.

Posuwając się dalej Drogą Świętą napotykamy ślady starszej jeszcze zabudowy Akropolu i pozostałości także z V w. p.n.e., czytelne właściwie tylko dla historyków i archeologów. Widoczne do dziś są ślady okręgu świętego Ateny Higiei (Uzdrowicielki), w którym mieścił się posąg wystawiony w 429 r. p.n.e., w czasie wielkiej zarazy. Zachowała się półokrągła marmurowa baza posągu. Idąc od Propylejów, bądź do Erechtejonu, bądź do Partenonu, spotykało się na drodze gigantyczny posąg dłuta Fidiasza, wyobrażający Atenę Promachos („wojującą" lub Enoplos - „uzbrojoną"). Posąg był wzniesiony w 449 r. p.n.e. dla upamiętnienia zwycięstw w wojnie z Persami zakończonej właśnie w owym roku pokojem Kalliasa. Pokój ten umocnił pozycję Aten jako państwa władającego basenem Morza Egejskiego i stąd Atena Promachos stała się Ateną Polias (Opiekunką Miasta Aten).

Miejsce tego posągu poprzedza, znajdujący się po prawej stronie, okręg Artemis Brauronia i zaraz za nim Ateny Ergane. Przez teren sanktuarium Ateny Ergane można było przejść ku zachodniej fasadzie Partenonu. Jest to świątynia dorycka Ateny, wybudowana w latach 447-432 p.n.e. Od IV w. p.n.e. nazywano ją Partenonem („Dom Dziewic" od kultu Ateny Dziewicy - Partenos). Twórcami jej byli dwaj wybitni architekci, Iktinos i Kallikrates oraz rzeźbiarz Fidiasz. Budowla zmieniała kilkakrotnie swój wygląd, charakter i przeznaczenie. W czasach bizantyńskich był tu kościół Św . Zofii, a następnie Matki Boskiej, od XIII w. kościół rzymsko-katolicki Św. Marii z Aten. Turcy zmienili kościół na meczet. W1687 r„ w okresie wojny wenecko-tureckiej, w czasie oblężenia Akropolu, artyleria wenecka wysadziła w powietrze znajdujący się tu skład prochu. Po zdobyciu Akropolu Wenecjanie zrabowali Partenon, zabierając cenne dzieła sztuki. Ponownej grabieży dokonał w początkach XIX w. angielski kolekcjoner, lord Elgin. Prace rekonstrukcyjne, prowadzone od 1834 r„ nadały budowli obecny kształt w 1930 r.